Bij de “Bread of Life Uitgeverij”, in Vlissingen is het boek van Samuel Bacchiocchi recentelijk uitgekomen in het Nederlands. Het werd in onze kerk hier en daar met veel tromgeroffel binnengehaald. Veelal omdat de titel onderstreept dat het boek handelt over de verandering “Van Sjabbat naar zondag”. Het wordt nog moeilijker om kritisch te zijn als het boek aangeeft dat de verwisseling “Van Sjabbat naar zondag” niet plaatsvond in Jeruzalem, maar in Rome. Laten wij dit eens nader bekijken.

Het boek is een populaire uitgave van de dissertatie waarop de schrijver promoveerde tot doctor in de theologie. De eerste die het boek als dissertatie dus kritisch gelezen heeft is de professor die hem begeleidde in zijn promotie. Wat las deze professor in dit boek?

Hij schrijft: “De strikt wetenschappelijke oriëntering van het werk staat de auteur niet in de weg om zijn diepe religieuze en oecumenische betrokkenheid te laten blijken. Zich bewust van het feit dat de geschiedenis van de verlossing geen breuken kent maar continuïteit, vindt hij in de herontdekking van de godsdienstige waarden van de bijbelse Sjabbat een steun om des Heren dag te herstellen in zijn oorspronkelijk heilig karakter. Dit is in werkelijkheid dat, waartoe de bisschoppen al in de vierde eeuw de gelovigen aanspoorden namelijk, om de dag niet door te brengen met uitstapjes of bezienswaardige schouwspelen, maar veelmeer deze te heiligen door de eredienst bij te wonen en barmhartige werken te doen (Ambrosius, Exam. III 1,1).” Vinzenzo Monachino, S.J - Van Sjabbat naar zondag, p. 10

Hier zijn een paar elementen in die nader bekeken moeten worden.

1) De man die het proefschrift begeleidde zegt hier dat de godsdienstige waarden van de sabbat gebruikt worden om de dag des Heren (des Heren dag) in zijn oorspronkelijke heilige karakter te herstellen. Dus de godsdienst die in de sabbat is, als de van God gezegende dag, wordt volgens Monachino, door dit proefschrift overgeheveld naar de zondag. Hoe was de titel ook weer: “Van Sjabbat naar zondag!”

2) De professor brengt vervolgens naar voren dat de bisschoppen van de vierde eeuw hetzelfde deden. U zult zich afvragen waarom deden de bisschoppen van de eerste, tweede en derde eeuw dat niet? Wel, daar zijn twee redenen voor...

a. de godsdienstige waarden van de sabbat werden door de bisschoppen van de vierde eeuw overgedragen op de zondag.
b. In de 1ste, 2de, 3de eeuw werd de sabbat nog gevierd en was het niet nodig om de mensen daartoe op te roepen. De sabbat en de viering daarvan behoeft de steun van de overheid niet omdat de sabbat de ondersteuning van de hemel heeft, en het hart door de genade vaststaat. (Hebr. 13:9). Alleen de zondag heeft behoefte aan ondersteuning door de overheid. U zult zich ongetwijfeld herinneren dat het keizer Constantijn was die de zondag verhief tot rustdag door zijn beroemde zondagswet in 321 AD. Voor die tijd was de zondag nergens rustdag. Dat wordt erkend door iedereen die de feiten eerlijk weergegeven heeft.

Wat waren nu volgens de professor de motieven van Bacchiocchi om de godsdienstige waarden van de sabbat over te hevelen naar de zondag?

1) “zijn diep religieuze en oecumenische betrokkenheid” Het moet erkend worden, de sabbat doet het in de oecumene niet zo goed als de zondag. De sabbat is een hinderpaal in de oecumene.

2) het bewustzijn “van het feit dat de geschiedenis van de verlossing geen breuken kent maar continuïteit.”

Wat betekent het woord continuïteit nu in de geest van een katholieke professor in de theologie? “Regel van continuïteit – De leer en de zorg der kerk blijven zichzelf steeds getrouw en altijd dezelfde.” (Godsdienst vrijheid, p. 86. Theologische Monografieën, Woord en Beleving, 1967).

Volgens deze regel zijn de godsdienstige waarden van de sabbat overgedragen van de sabbat naar de zondag ergens in de geschiedenis van de kerk. De waarborg voor die continuïteit is de ontwikkeling van de traditie. De traditie is, dat de sabbat is veranderd in de zondag. Dat was geen breuk. Een breuk is in deze samenhang, in deze context: afval. Neen, het was continuïteit. Het was voortgaande openbaring aan het licht gebracht door de traditie van de kerk.

Wij zullen het nog eens samenvatten wat de professor beweert en wat door Bacchiocchi nooit is tegengesproken:

1) Het boek leidt weg van de sabbat en voert naar de zondag.
2) Het waren de bisschoppen van de vierde eeuw die dat gedaan hebben en niet de bisschoppen daarvoor.
3) Het eerste motief voor het schrijven van dit proefschrift was oecumenisch.
4) Het tweede motief is het bewustzijn van de continuïteit, d.w.z. “eerbied voor de katholieke traditie”. Er is geen afval in de kerk, er is voortgaande openbaring.

Als het allemaal waar is wat de professor beweert over het proefschrift en over de promovendus, dan is dat nog al wat! Wij gaan nu naar het boek zelf en zien of de professor gelijk heeft!

Het boek leidt weg van de sabbat en voert naar de zondag

“Pas nadat we het historische plaatje hebben gereconstrueerd en vastgesteld hebben wat de voornaamste factoren waren die bijdroegen aan de oorsprong van de zondag, zal het mogelijk zijn om verder te gaan met de taak om opnieuw de waarden en de betekenis van de viering van de zondag in te schatten.” Van Sjabbat naar zondag", p. 12

Let wel wat hier gezegd wordt.
Bacchiocchi heeft zich als taak gesteld “opnieuw de waarden en de betekenis van de zondag in te schatten.” Om dat goed te kunnen doen moet eerst nagegaan worden hoe de zondag ontstaan is. Er wordt dus voetstoots vanuit gegaan dat het historisch plaatje automatisch daartoe leiden zal. Dat is eigenlijk het katholieke uitgangspunt voor de traditie.
Natuurlijk moet die reconstructie beginnen bij Christus in zijn onderwijs aan de apostelen. Let nu goed op. Hoe zou Christus de weg gebaand kunnen hebben naar de zondag?

Volgens Bacchiocchi was dat maar op één manier mogelijk: “We zouden kunnen vragen, waarom Christus Zijn zending aankondigde als de vervulling van de sjabbatsbeloften met betrekking tot bevrijding? Was het Zijn bedoeling om uit te leggen, misschien op een versluierde wijze, dat de instelling van de Sjabbat een zinnebeeld was, dat zijn vervulling had gevonden in Hemzelf, het Tegenbeeld, en dat derhalve de verplichting was vervallen? (In zo’n geval zou Christus het pad hebben geëffend voor de vervanging van de Sjabbat door een nieuwe dag van eredienst).” Van Sjabbat naar zondag, p. 20

Let goed op wat hier gezegd wordt, als de sabbat een ‘type’ (p. 21 Engelse uitgave) een ‘zinnebeeld’ is, dan is de weg vrij voor een nieuwe rustdag, een nieuwe dag van aanbidding. Het gebruik van het woord ‘zinnebeeld’ is in de Hebreeënbrief als volgt: afbeelding, schaduw, voorbeeld (zie SV 8:5; 9:23; 10:1). De woorden ‘zinnebeeld, type en schaduw’ hebben dezelfde betekenis en worden gebruikt om het werk van Jezus aan te duiden b.v. door de Oudtestamentische heiligdomsdiensten.
Bacchiocchi beweert dus dat, wanneer aangetoond kan worden dat de sabbat, de wekelijkse sabbat, een schaduw is van het verlossingswerk, de weg vrij is om de sabbat in de zondag te veranderen!

Let nu op het volgende citaat: “We zouden daarom kunnen zeggen dat Paulus de Sjabbat verwierp als middel voor verlossing, maar die aanvaardde als een schaduw die wees naar het lichaam dat behoort aan Christus.” Van Sjabbat naar zondag, p. 343

Wij lezen deze zin nu in zijn verband, waardoor het nog duidelijker wordt wat hij zegt: “Conclusie – Onze analyse van drie Paulinische teksten, die algemeen werden aangevoerd als bewijs van Paulus’ verwerping van de sjabbat als een oudtestamentsiche schaduw, heeft aangetoond dat deze interpretatie onwettig is om verschillende redenen.

In de eerste plaats stelt Paulus in geen van de drie teksten ter discussie of het sjabbatsgebod nog steeds bindend is of niet in de christelijke bedeling. Hij weerstaat veel eerder ingewikkelde ascetische en godsdienstige praktijken, die [vooral in Kolossenzen en Galaten] het vitale principe van rechtvaardiging door geloof in Jezus Christus ondermijnden.
Ten tweede, het feit dat een bijgelovige vorm van sjabbatsviering deel geweest kan zijn van ketterse leringen die werden veroordeeld door Paulus, tast niet de bindende aard van het voorschrift aan. Want het is de verdraaiing en niet het voorschrift dat wordt veroordeeld. De afkeuring van het misbruik van een bijbels voorschrift kan niet wettig worden uitgelegd als de afschaffing van het voorschrift zelf.
Ten derde, het feit dat Paulus verdraagzaamheid en respect aanbeveelt, zelfs met het oog op verschillen in voedselgebruik en dagen (Rom. 14:3-6) die teruggaan op menselijke overtuigingen, wijst erop dat hij over de vraag van de ‘dagen’ te ruimdenkend was om de verwerping van het sjabbatsgebod te bevorderen en de aanneming van de viering van de zondag in plaats daarvan. Als
hij dat had gedaan zou hij tegenstand en eindeloze twisten met sjabbatvoorstanders hebben ontmoet. De afwezigheid van zo’n twist is wellicht het sprekendste bewijs van Paulus’ respect voor de inzetting van de sjabbat.

In de uiteindelijke analyse moet Paulus’ houding dan ten aanzien van de sjabbat worden bepaald, niet op basis van zijn verwerping van ketterse en bijgelove vieringen, welke mogelijk ook het onderhouden van de sjabbat inhielden, maar eerder op basis van zijn totale houding tegenover de wet. Het gebrek aan het onderscheiden tussen Paulus’ begrip van de wet als een lichaam van voorschriften die hij beschouwt als “heilig en rechtvaardig en goed” (Rom. 7:12; cf. 3:31; 7:14,22) en van de wet als systeem van verlossing, los van Christus, wat hij sterk verwerpt, is waarschijnlijk de oorzaak van veel onbegrip over Paulus’ houding ten opzichte van de sjabbat. Het is geen vraag dat de apostel deze oudtestamentische inzettingen respecteerde, die nog steeds waarde hadden voor de gelovigen. We merkten bijvoorbeeld op dat hij aanbad op de sjabbat met de “Joden en Grieken” (Hand. 18:4, 19: 17:1,10,17); hij bracht de dagen van de “Ongezuurde Broden” door te Filippi (Hand. 20:16); hij “haastte zich om, zo mogelijk, op de Pinksterdag te Jeruzalem te zijn” (Hand. 20:16); hij nam een gelofte van Nazireeërschap op zich op eigen initiatief in Kenchreae (Hand. 18:18), hij heiligde zich in de tempel om te bewijzen dat hij “leefde naar de wet” (Hand. 21:24), en hij besneed Timoteüs (Hand. 16:3). Aan de andere kant, wanneer enige van deze of vergelijkbare praktijken werden aanbevolen als de grond voor de verlossing, verbood hij in niet mis te verstane termen hun verkeerde functie. We zouden daarom kunnen zeggen dat Paulus de sjabbat verwierp als middel voor verlossing, maar die aanvaardde als een schaduw die wees naar het lichaam dat behoort aan Christus.” Van Sjabbat naar zondag, p. 341- 343

Het is ongelooflijk wat hier staat. Een Zevende-dags Adventist schrijft hier dat de apostel Paulus te ‘ruimdenkend’ was om de sabbat naar de zondag te verplaatsen, en dat hij die kwestie behandelde op gelijke wijze als hij omging met de voorschriften van de ceremoniële wet. Paulus was tegen de besnijdenis maar hij besneed Timoteüs. Hij was tegen rituelen maar hij onderging de lasten die behoorden bij het nazireeërschap. Zo was hij tegen de sabbat, maar bleef de sabbat vieren omdat dit zou leiden tot eindeloze twisten. Het is ongehoord. Helaas, de professor heeft toch gelijk... Monachino doet niet aan inlegkunde, maar is gewoon een goed lezer.

Continuïteit

Weet u nog dat de professor zei dat de motieven van Bacchiocchi tweeledig waren en het tweede en grote motief is het bewustzijn van de continuïteit als beginsel in de geschiedenis.

Wat is continuïteit? “Regel van continuïteit – De leer en de zorg der kerk blijven zichzelf steeds getrouw en altijd dezelfde.” Godsdienst vrijheid, p. 86.

Met andere woorden, de Schrift wordt aangevuld met traditie en de kerk maakt ervaringen in de ontwikkeling van de leer maar ontwikkelt alleen dat wat in de kiem reeds aanwezig is. Deze voortgaande openbaring is de traditie van de kerk. Zo blijft de kerk zichzelf gelijk, en is onfeilbaar en kent geen breuken. “Breuken” is afval. De kerk valt niet en kan niet vallen. Dat is volgens Monachino het leidende motief van Bacchiocchi geweest in het schrijven van de dissertatie. Dat blijkt inderdaad zo te zijn. Volgens Bacchiocchi was de apostel Paulus te ruimdenkend om dat te doen waartoe hij de vrijheid had, nl. de sabbat in de zondag te veranderen. We citeren nog eens: “Ten derde, het feit dat Paulus verdraagzaamheid en respect aanbeveelt, zelfs met het oog op voedsel gebruik en dagen (Rom. 14:3-6) die teruggaan op menselijke overtuigingen, wijst erop dat hij over de vraag van de ‘dagen’ te ruimdenkend was om de verwerping van het sjabbatsgebod te bevorderen en de aanneming van de viering van de zondag in plaats daarvan.” Van Sjabbat naar zondag, p. 342

Het woord dat hier met ruimdenkend vertaald is, is in het Engels “liberal”. Het is heel mooi vertaald. Het is dus een liberale ruimdenkendheid die als kiem gediend heeft om de zondag in de traditie op te nemen. De professor beweerde dat Bacchiocchi er van overtuigd was dat er met betrekking tot de sabbat-zondag-vraag er geen sprake was van breuken (in de zin van afval) maar dat er sprake was van continuïteit. Inderdaad Monachino heeft gelijk volgens Bacchiocchi is de verandering van sabbat naar zondag geen afval, neen, de apostel Paulus had het al kunnen doen, maar deed het niet om geen rumoer te veroorzaken, maar door te verklaren dat de sabbat van de schepping een schaduw is, werd door Paulus de kiem gelegd voor een voortgaande openbaring in de ontwikkeling van de traditie. Er zijn volgens Bacchiocchi geen “breuken.”

Dubbelzinnigheden

In het hierboven aangehaalde citaat, dat handelt over de eindconclusie van het boek staat een merkwaardig staaltje dubbelzinnigheid.“Onze analyse van drie Paulinische teksten, die algemeen werden aangevoerd als bewijs van Paulus’ verwerping van de sjabbat als een schaduw, heeft aangetoond dat deze interpretatie onwettig is om verschillende redenen... We zouden daarom kunnen zeggen dat Paulus de sjabbat... aanvaardde als een schaduw.” P. 341,343

Het boek is zeer dubbelzinnig opgesteld... men vraagt zich af: Was het nu een schaduw of niet? Nam Paulus nu aan dat de sabbat een schaduw was of niet?

De beleving van het geloof

“Maar omdat geloof door ieder individu anders wordt beleefd en geuit, is de wijze waarop het geloof in praktijk wordt gebracht niet essentieel. Paulus zegt: “Laat ieder voor zijn eigen besef ten volle overtuigd zijn.” Van Sjabbat naar zondag, p. 339

Het bovenstaande citaat is noch Paulinisch, noch bijbels. Volgens de Schrift wordt het geloof beleefd door het doen en onderhouden van Gods woorden. Allereerst in de tien geboden, maar verder ook in de daarbij aanvullende woorden. Jezus zegt: “Een ieder nu die deze Mijne woorden hoort en ze doet, zal gelijken op een verstandig man, die zijn huis bouwde op een rots.” Matt. 7:24
“En een ieder die deze Mijne woorden hoort en ze niet doet, zal gelijke op een dwaas, die zijn huis bouwde op zand.” Matt. 7:26

De katholieke traditie

Wat is katholieke traditie? We hebben er reeds op gewezen wat katholieke traditie is volgens de katholieke geloofsleer. Het is een voortgaande openbaring en garandeert ‘continuïteit’ en voorkomt ‘breuken’ in de zin van afval. Maar de vraag is: Wat betekent traditie voor ons, die het geloof alleen op Gods Woord willen bouwen? Het basisprincipe van de Reformatie en het Protestantisme is “Sola Scriptura”... “alleen de Schrift”. Misschien kunnen wij een paar mensen citeren, die woorden gevonden hebben voor dat wat wij eigenlijk zeggen willen.

Een voorbeeld

Voor de Rooms-katholieke leer over kerk en staat, heeft Rome de leer van de twee zwaarden gebouwd op één tekst, nl. Lucas 22:38: “En hij zeide: Zie hier twee zwaarden...” Brian Tierncy zegt daarover het volgende: “een hele omgekeerde piramide van politieke fantasie werd opgebouwd op grond van één tekst in de Bijbel.” Dat is exact wat de katholieke traditie is met betrekking tot elk punt. Er wordt één bijbeltekst genomen en daarop wordt een omgekeerde piramide gebouwd. (Papal Power, its origin and development, p. 36 – Henry T. Hudson.
Hoe gaat zoiets in zijn werk, hoe ontwikkelt zich een leerstelling als er geen bijbels fundament voor is? Het woord nu aan Henry T. Hudson: “De relatie tussen de roomse kerk en de geschiedenis vertoont een paar interessante problemen. Zoals zojuist gesuggereerd, zijn de leerstellingen van het primaat van en het rechtsgebied van de roomse pausen niet verkregen vanuit uitdrukkelijke verklaringen in de Heilige Schrift. Hetzelfde kan gezegd worden van de leer van de pauselijke onfeilbaarheid die afgekondigd werd in 1870. De meeste moderne katholieke geleerden geven dat grif toe. Als er dan geen enkele tekst of reeks van teksten in de Bijbel staan, die zoiets bewijzen, waar komt het dan vandaan? Het is vanzelfsprekend dat het een weergave is van een ontwikkeling in na-bijbelse tijden, die op een bepaald punt in de geschiedenis begonnen is om tegemoet te komen aan de wensen van bepaalde groepen in de kerk. Dat wil niet zeggen dat er absoluut geen enkele band is met de Schrift. Om de woorden te gebruiken van een rooms-katholieke geleerde: zij resulteerden uit een waarneembaar traject van bijbelse beelden. Met betrekking tot de leer van de onfeilbaarheid, was het traject waarlijk verbazingwekkend. Het traject leidde heel de weg van de eerste tot de negentiende eeuw. Toen het afgekondigd werd, werd verklaard dat het een leer was die hoorde bij ‘het oude en constante geloof van de kerk’. Hier hebben wij een probleem van de eerste orde, want zover als het de Schrift aangaat was de leer totaal vreemd aan de eerste gemeente.” Henry T. Hudson Papal Power, its origin and development, p. 14,15

En daar hebben wij het hele verhaal ten voeten uit. Er worden een aantal bijbelse beelden gebruikt, die beelden worden gerangschikt. Ergens in de geschiedenis komen zij dan opduiken en leggen daar een traject af; als het dan klaar is, is het een omgekeerde piramide. Dat is nu precies wat Bacchiocchi doet!

Daarom was het ook zo herkenbaar voor de professor Monachino. Of zou het zo zijn dat je op een Jezuïeten Universiteit leert hoe je een omgekeerde piramide bouwt?

De omgekeerde piramide van Bacchiocchi

In hoofdstuk 10 van “Sjabbat naar zondag”, zien we hoe een onbijbelse leer opgebouwd wordt vanuit een uiterst smalle basis van gerangschikte feiten, bijbelse feiten, die dan genomen worden om daardoor de viering van de zondag te onderbouwen. Het hoofdstuk heeft als titel “Terugblik en vooruitblik”. Na een heel aantal vragen gesteld te hebben over de zondag, komt Bacchiocchi tot de slotsom dat een antwoord op al deze vragen... “gebaseerd moet zijn op bijbels gezag en dat deze geconfronteerd wordt met de historische ontwikkelingen van de vroegste geloofsgemeenschap”, p. 285.

Deze zin is enigszins dubbelzinnig, daar het antwoord gebaseerd moet zijn op bijbels gezag, onafhankelijk van historische ontwikkelingen. Bacchiocchi laat dus, als hij zoekt naar een antwoord, direct de weg vrij voor historische ontwikkingen en dat is dus ... de Traditie! Dan vervolgt hij met wat hij meent gevonden te hebben en trekt een aantal conclusies, die aangeven wat de bijbelse en historische basis is: “In het licht van deze conclusies behoren we nu na te denken over die vragen, die vanaf het allereerste begin al opkwamen ten aanzien van de theologische wettigheid van de viering van de zondag en de relevantie ervan voor christenen van vandaag. Onze studie heeft getoond (naar wij hopen op overtuigende wijze) dat de aanneming van de zondagsviering niet plaatsvond in de vroegste gemeente te Jeruzalem krachtens het gezag van Christus of de apostelen, maar veeleer enkele decennia later, waarschijnlijk in de kerk te Rome, uitgelokt door externe omstandigheden. De vroegste theologische rechtvaardigingen weerspiegelen in feite niet een organisch  bijbels-apostolisch onderricht, maar integendeel verschillende tegenstrijdige argumenten. Zelfs die bijbelse testimonia, die werden gehaald uit het Oude Testament (verwijzingen naar de getallen acht en één) om de wettigheid en superioriteit van de zondag boven de sjabbat te bewijzen, waren meestal gebaseerd op ongerechtvaardigde criteria van bijbelse hermeneutiek en werden als gevolg daarvan later verworpen. Dit betekent, om het duidelijk te stellen, dat de viering van de zondag niet berust op een fundament van bijbelse theologie en/of apostolisch gezag, maar op later toegevoegde factoren die we in onze huidige studie hebben proberen te identificeren.
Het is opmerkelijke (zoals we in staat waren te tonen in hoofdstuk IV van onze Italiaanse dissertatie)4 dat de zondagsliturgie en de zondagsrust slechts geleidelijk werden gevormd naar het voorbeeld van de joodse sjabbat. In feite werd de complete toepassing van het sjabbatsgebod van een algehele rust niet nageleefd op de zondag voor de vijfde of zesde eeuw.5 Dit bevestigt onze bewering dat zondag de dag van rust en eredienst werd, niet krachtens een apostolisch voorschrift maar veeleer door kerkelijk gezag, dat vooral werd uitgeoefend door de kerk te Rome. Feitelijk werd deze uitleg in het verleden eigenlijk beschouwd als een bewezen feit door katholieke theologen en historici.” p. 291

Dat is duidelijke taal: De zondag is niet bijbels en behoort tot de traditie – op grond van later toegevoegde factoren!

Dan gaat de schrijver nog eens breedvoerig in op de later toegevoegde factoren, of te wel de ontwikkeling van de traditie. Aan het einde van het hoofdstuk worden dan een aantal “bijbelse beelden” gerangschikt “de schepping, de verlossing en de uiteindelijke herschepping” en langs dit traject wordt dan de zondag omarmd met deze woorden “... een geloof dat des Heren dag meer zou behandelen als Gods heilige dag, dan als een vrije dag.” Dit is dus de omgekeerde piramide van Samuele Bacchiocchi.

Hier volgt de hele laatste alinea: “Sjabbatsviering in dit kosmische tijdperk kan voor de moderne mens zeer goed de passende uitdrukking zijn van een kosmisch geloof, een geloof dat de schepping, de verlossing en de uiteindelijke herschepping omarmt en verenigt; het verleden, het heden en de toekomst; de mens, de natuur en God; deze wereld en de toekomende wereld; een geloof dat Gods heerschappij erkent over de gehele schepping en over het menselijk leven, door voor Hem een deel van de tijd te heiligen; een geloof dat beantwoordt aan de ware bestemming van de mens in de eeuwigheid; een geloof dat des Heren dag meer zou behandelen als Gods heilige dag dan als een vrije dag.” p. 300

Maak hier geen fouten. De slotconclusie heeft te maken met de vragen aan het begin van het hoofdstuk. De vragen gaan alleen over de zondag als des Heren dag en de slotconclusie is dat des Heren dag, de zondag, Gods heilige dag is.

Bacchiocchi en de Oecumene

Het citaat dat hier volgt is uit “From Sabbat to Lord’s Day”, A Biblical, Historical and Theological Investigation, D.A. Carson, Editor: “Bacchiocchi’s boek heeft een grote invloed, die berust op verschillende factoren. In de eerste plaats is het goed geschreven en gemakkelijk te volgen, hoewel het uitvoerig gedocumenteerd is. In het algemeen heeft het goede kritieken gekregen... maar het belangrijkste van alles is dat hij de banden met ‘de Dag des Heren Alliantie’ gesmeed heeft. Als Zevende-dag Adventist kan Bacchiocchi niet op elk punt instemmen met de mensen van ‘de Dag des Heren Alliantie’, maar hij gaf een lezing bij het 90-jarig bestaan van ‘de Dag des Heren Alliantie’ (op 14-02-1979), waar hij aangaf waar mogelijkheden waren voor eventuele samenwerking. Hij beweerde met klem (insisted) onder andere dat een juiste viering van Gods heilige dag een weerspiegeling is van een gezonde relatie met God, terwijl verontachtzamen daarvan gevolgd wordt door geestelijke achteruitgang of zelfs geestelijke dood.” p. 15
Laat bovenstaande woorden even tot u indringen... Carson wijst in de inleiding van zijn boek, op het werk van Bacchiocchi en maakt melding dat Bacchiocchi banden gelegd heeft met ‘de zondag-vereniging’ in de USA. In een lezing – de feestrede – over de zondag, wijst hij op de zondag als de dag, die, als deze juist gevierd wordt, zorgt voor geestelijk leven, en op zijn minst een indicatie is van een juiste relatie met God... Hadden wij als kerk niet een boodschap over de zondag als het merkteken van het beest?

Let wel lieve vrienden, wij leven in een ernstige tijd. Kan de Heiland van ons ook zeggen: “Dat gij hen op de proef gesteld hebt, die zeggen dat zij apostelen zijn, maar het niet zijn, en dat gij hen leugenaars hebt bevonden.” Openbaring 2:2

Moge de Here u zegenen! “Houdt vast wat gij hebt, opdat niemand uw kroon neme.”